«Атамұра» баспасы

«Атамұра» – оқулықтар мен оқу-әдістемелік құралдар, ғылыми, көркем-әдеби, энциклопедиялық басылымдар шығаратын әмбебап баспа.

Әдебиеттер шығарудың бастапқы тақырыптық жоспарына энциклопедиялар, әртүрлі анықтамалықтар мен сөздіктер енгізілген. Баспа ұлы Абайдың 150 жылдық мерейтойы қарсаңында, 1995 жылы «Абай» тұлғалық энциклопедиясын басып шығарды. 2025 жылы Абайдың шығармашылығына арналған 30-ға жуық кітап жарық көрді. Солардың ішіндегі ең ауқымдысы – М. О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтымен бірлесіп дайындалған «Абай» шығармаларының 3 томдық академиялық толық жинағы. «Атамұра» баспасы республика аумағындағы әрбір өңірдің табиғатын, экономикасын, мәдениетін, тарихи өткені мен бүгінгі өмірін бейнелейтін әмбебап энциклопедиялар шығарады. Оның алғашқысы – Қазақстанның ірі ауылшаруашылықты және өндірісті өлкесі Ақмола облысына арналған «Ақмола» энциклопедиясы (1995). Одан кейін Маңғыстау өлкесінің тарихи өткені мен бүгіні баяндалатын «Маңғыстау» (1997), Атырау өңірінің сан ғасырлық тарихына арналған «Атырау» (2000), қазақ даласының қақ ортасында орналасқан қазыналы Қарағанды облысы жайлы «Қарағанды. Қарағанды облысы» (2006),  егемен еліміздің бас қаласы Астананың 10 жылдығына арналған «Астана» энциклопедиялық басылымы (2008), қазақтың ұлы жазушысына арналған «Мұхтар Әуезов» энциклопедиясы (2012) басылды.

Баспа көркем әдебиет туындыларын да шығарумен айналысады. Қазақтың белгілі қаламгерлері М. Әлімбаев, Қ. Жұмаділов, Ә. Нұршайықов, Ш. Мұртаза,Т. Молдағалиев, М. Мақатаев, М. Шаханов, Қ. Мұхамеджанов, Ж. Нәжімеденов, Н. Оразалин, Т. Медетбек т. б. шығармалары «Атамұра» кітапханасы» сериясымен оқырманының қолына тиді. Солардың ішінде, М. Мақатаевтың «Аманат», Т. Медетбектің «Тағдырлы жылдар жырлары», Ж. Нәжімеденовтің «Менің Қазақстаным» атты жыр жинақтары, Т. Әбдікәкімұлының «Бесінші маусым жұпары», С. Ақсұңқарұлының «Көкейімде Күлтегіннің жазуы», К. Сегізбайұлының «Тағдыр толқыны» Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығына ие болды. Бұл сыйлықтар легін алғаш баспа шығарған «Абай» энциклопедиясы бастаған болатын.

«Атамұра кітапханасы» сериясымен 2002 жылдан бастап бүгінгі күнге дейін елімізге белгілі 200-ге жуық ақын-жазушының туындылары басылып шықты. Дәстүр бойынша «Атамұра кітапханасының» көшін ұлы бабамыз Абайдың «Қалың елім, қазағым» атты өлеңдер жинағы бастады. Шәкәрім, Сұлтанмахмұт, Сәкен, Бейімбет, Ахмет, Жүсіпбек, Мағжан, Міржақып, Мұхтар Әуезов, Ғабит Мүсірепов бастаған классиктеріміз бен айтулы алыптарымыздың, одан бері қарайғы рухани байлығымызды молайтуға үлес қосқан М. Иманжанов, Т. Ахтанов, Б. Момышұлы, Б. Соқпақбаев, Ғ. Қайырбеков, Ә. Кекілбаев, Қ. Мырза Әли, Ф. Оңғарсынова, С. Жүнісов тағы  басқа  қарымды  қаламгерлеріміздің, О. Бөкей, К. Мырзабеков,  Ж. Жақыпбаев, А. Егеубаев сияқты  ортамыздан тағдыр ерте алып кеткен дара дарындарымыздың кезінде оқырман қауым тарапынан ерекше бағаланған таңдаулы шығармалары шығарылды. Әсіресе, Бердібек Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа» мен «Балалық шаққа саяхат» кітаптары оқырманмен қайта қауышты. Қазіргі қазақ әдебиетінің абызы Төлен Әбдікұлының «Тозақ оттары жымыңдайды» кітабы туралы да осылай деуге болады.

Қазақ классиктерінің үздік 1000 туындысын кітапханаларға тегін тарту ету бастамасы да «Атамұраға» тиесілі. Әрі жүйелі жүзеге асып келеді. Өмірден өткен белгілі тұлғаларға арналған естелік кітаптарды жариялауды да естен шығарған емес. Мәселен, Қалтай Мұхамеджанов, Камал Смайыл, Қасым Қайсенов, Манаш Қозыбаев, Салық Зиманов, Асқар Сүлейменов, Тұрсынхан Әбдірахманова, Әнуарбек Байжанбаев т. б. арналған бірдей көлемдегі естелік кітаптар жарық көрді.

Баспадан қазақ халқының мәдениеті мен өнері, салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары, дастарқаны туралы қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде «Қазақ дастарқаны» («Қазақтың ұлттық тағамдары»), «Қазақ тазысы», «Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары», «Қазақ әндері», «Қазақтың мақал-мәтелдері», «Қазақстан – қызғалдақтар отаны», «Киіз үй» деп аталатын әсем безендірілген кітаптар басылып шықты. Бұлар көптеген халықаралық көрмелерде жоғары бағаға ие болды.

«Менің алғашқы кітапшам» сериясымен қазақ және орыс тілінде 50-ге тарта түрлі түсті суретті ертегі кітаптар бүлдіршіндерге жол тартты. «Мектеп энциклопедиясы» сериясымен мектеп жасындағы балаларға арналған «Қазақстанның жануарлар әлемі» туралы танымдық басылымдар оқырмандарымен табысты. Осы серия бойынша жарық көрген басылымдар қатарында «Сүтқоректілер», «Құстар», «Бунақденелілер», «Балықтар. Қосмекенділер. Жорғалаушылар» және еліміздің табиғаты жайлы «Қазақстан гүлдері» сынды энциклопедиялар, мазмұны бай әрі озық үлгімен әзірленген кітаптар бар.

Балалар әдебиеті саласындағы шетелдік басылымдардың қазақ, орыс тілдеріне аударылуы жолында да көптеген жұмыстар атқарылды. «1000 пайдалы сөз», «1000 негізгі сөз», «1000 түрлі сөз», «Білімдар», «Суперқаһармандар арамызда», «Күн жүйесі деген не?», «Ақша деген не?», «Философия: деген не?», «Динозавр атласы. Динозавр туралы не білесің?», «Жер әлемінің білімдары», «Жануарлар әлемінің білімдары», «Есепке жүйрік болайық», «Кiшкентай ханзада», «Маған әже керек», «Сиқырлы орындық», «Табиғатқа қатысты 1000 сөз», «Мифтер мен аңыздар», «Таңғажайып глобус», «Немiс ертегiлері: қазақ және неміс тілдерінде» сияқты көптеген танымдық энциклопедиялар мен кітаптар басылды.

2013 жылдан бастап «Атамұрадан» жалпы орта білім беру мекемелеріне арналған «Атамұра» мектеп кітапханасы» сериясы шығарыла бастады. Бұл сериямен белгілі балалар ақын-жазушыларының шығармаларымен қатар қазақтың ұлттық нақышында әзірленген «Лиро-эпостық жырлар», «Халық өлеңдері» (2 бөлім), «Тарихи жырлар» (3 бөлім), «Жұмбақтар мен жаңылтпаштар», «Тұрмыс-салт жырлары», «Батырлық жыр-дастандар» (2 бөлім), «Батырлық ертегілер», «Хайуанаттар туралы ертегілер», «Аңыз әңгімелер», «Тарихи және күй аңыздар», «Шешендік сөздер», «Мақал-мәтелдер», «Қиял-ғажайып ертегілер» кітаптары жарық көрді.

Білім  саласында жаңа жобаларды сәтті жүзеге асырғаны, баспа өнімдерін жоғары сапаға көтергені, әлеуметтік-гуманитарлық бағдарламаларға белсенді қатысқаны үшін «Атамұра» корпорациясы бірнеше халықаралық және отандық марапаттарға ие болды. Оның қатарында Қазақстан Республикасы Президентінің «Құрмет» дипломы, Өндіріске ықпал ету ассоциациясының Алтын медалі (Париж), Халықаралық Алтын Жұлдыз (Женева), «Хрусталь рыцары» дипломы (Мальта), Халықаралық «Quality Summit» дипломы (Нью-Йорк),  «Golden  Europe award for quality commercial prestige» (Париж) сыйлықтары және «Алтын жұлдыз» («Елдің үздік баспасы») дипломы т. б.  бар. Сонымен бірге корпорация –  полиграфия және кітап басу саласындағы жетістіктері үшін халықаралық кітап жәрмеңкелері мен көрмелерінің 50-ден астам дипломдарының иегері.

Корпорация 2025 жылы Қазақстанда тұңғыш рет өткізілген Ұлттық кітап күнінде ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі тарапынан «Жылдың үздік баспасы» аталымы бойынша жеңімпаз атанды. Сонымен қатар, осы жылы Қоғамдық марапаттар жөніндегі республикалық кеңес пен «Уақыт таңдауы» агенттігі «Атамұра» корпорациясын екінші мәрте «Жылдың үздік баспасы» деп таныды. TÜRKSOY халықаралық ұйымы тарапынан «Жылдың үздік кітабы» («Киіз үй») бас жүлдесін алды.

«Атамұра» баспа корпорациясы осындай еселі еңбегімен елге танылып, бүгінде кітап шығару, полиграфия ісінде республикамыздың маңдайалды баспаларының бірі болып отыр. Бұл жемісті еңбек алдағы уақытта да жалғаса бермек.